Szkoła Główna Filmowa

W brew stereotypom, na korytarzach SGH oprócz garniturów i garsonek widać również flanelowe koszule, okulary w rogowych oprawkach i szarawary. Osoby z różnymi pomysłami na siebie znajdują tu wartości, które pomogą im w przyszłej karierze – bankowca, projektanta systemów informatycznych, copywritera, autora sztuk teatralnych (mamy i takich absolwentów!) albo producenta filmów.

Ten ostatni kojarzy się często z Hollywood i opasłym mężczyzną z cygarem w zębach. Niewiele ma to wspólnego z prawdą. Warto więc przyjrzeć się zadaniom producenta filmowego.

(opasły mężczyzna) bez cygara
Producent wymyśla, znajduje lub przyjmuje pomysł na film i zleca napisanie scenariusza albo po prostu przyjmuje cudzy. Od tej chwili to jego projekt. Staje się on najważniejszą osobą w jego realizacji, bo ma największe kompetencje w zakresie finansów, zarządzania procesem produkcji, zatrudniania ekipy i twórców oraz negocjowania wszelkich umów. Ta władza nie bierze się znikąd. Wynika to bezpośrednio z faktu, że producent bierze na siebie całą finansową odpowiedzialność za film.

Istnieją różne modele współpracy producenta z twórcami, zwłaszcza z reżyserem. Jedni angażują się w proces twórczy, inni wolą kwestie finansowe lub organizacyjne. Ci ostatni „sztukę” zostawiają w rękach reżysera lub specjalnie oddelegowanych, zaufanych osób. Zawsze jednak to producent musi załatwić finansowanie i upilnować partnerów, aby film powstał w ramach budżetu i harmonogramu oraz żebygrupa docelowych odbiorców chcieli go oglądać! Produkcja filmu to wielki okręt, a producent pilnuje, aby cała załoga prowadziła go na wyznaczony kurs. Niełatwe zadanie.

Na późnym etapie produkcji filmu producent musi znaleźć dystrybutorów w Polsce i za granicą (dystrybutora kinowego, stacje zainteresowane emisją filmu, wydawców DVD, kanały video on demand). Następnie zajmuje się żmudnym ściąganiem należności i dzieleniem ich pomiędzy koproducentów, czasem twórców czy Polski Instytut Sztuki Filmowej (jeżeli dofinansował dany film). Warto zauważyć, że producentem filmu jest się na zawsze. Producent wykupuje od twórców prawa autorskie, aby móc zarządzać filmem. Prawa do dzieła wygasają siedemdziesiąt lat po śmierci ostatniego z następujących twórców: reżysera, scenarzysty, operatora, autora dialogów, kompozytora. Oznacza to, że producent musi się zajmować podziałem zysków naprawdę długo!

Sztuka organizowania
Podsumowując, zadania producenta można podzielić na te związane ze sferą artystyczną i pozostałe. Artystyczne – cóż, albo się ma „to coś”, albo nie. To kwestia wyczucia, stylu, setek obejrzanych filmów i odbytych rozmów. Nie nauczy tego żadna szkoła. Co do pozostałych – SGH, jako wciąż wiodąca uczelnia ekonomiczna
w kraju, uczy ich prawdopodobnie najlepiej.

Jakie to działania? Tworzenie budżetów i kosztorysów, bo każdy film ma budżet (zazwyczaj za mały!); zarządzanie zasobami ludzkimi, bo każdemu filmowi towarzyszy kilka zespołów – twórcy, ekipa, biuro; zarządzanie projektami, bo każdy film to projekt, a producent jest w nim kierownikiem projektu, zamawiającym, wykonawcą i beneficjantem w jednym; marketing, bo każdy film to produkt i trzeba go dobrze sprzedać; PR, bo dobrze jest poinformować przyszłych widzów o filmie jeszcze zanim powstanie; pozyskiwanie funduszy europejskich (i nie tylko), bo w realiach polskich tylko bardzo specyficzne projekty mogą same z siebie zarobić dużo; biznes, bo firma producencka, jak każda firma, potrzebuje biznes planu.

Wiele specyficznych filmowych działań to tak naprawdę warianty czynności, których uczymy się w SGH. I tak na przykład każdy absolwent SGH jest w stanie przygotować sensowny budżet filmu. Każdy, kto uważał na (nieobecnych niestety w aktualnym informatorze) technikach zarządzania, szybko nauczy się, jak przygotować szczegółowy harmonogram zdjęciowy zwany kalendarzówką. Ci, którzy zdecydują się wybrać przedmioty z marketingu, negocjacji czy komunikacji, bez problemu poradzą sobie ze stresującymi dla wielu filmowców pitchingami, czyli prezentacjami projektów filmowych przed potencjalnymi kupcami z telewizji. Demografia okaże się pomocna, kiedy będzie trzeba określić grupę docelową filmu. I tak dalej.

Sztuka relaksu
Jednak nie samą nauką student żyje, a SGH aktywnością studentów stoi. Działanie w organizacjach studenckich to nieocenione doświadczenie w zakresie zarządzania, finansów, marketingu, promocji i radzenia sobie ze stresem (wartość nie do przecenienia). Jakie projekty są najlepsze dla przyszłych producentów? Te zakrojone na dużą skalę – produkcja filmu to naprawdę ogromny projekt, angażujący zwykle ponad 100 osób. Idealne przykłady to Świąteczny Koncert Talentów, PKS, Juwenalia, Teatr na Spadochronie – będziemy musieli koordynować tam pracę wielu ludzi. Otrzemy się o sprzęt, który częściowo pokrywa się ze sprzętem filmowym. Doświadczymy na żywo specyfiki pracy z artystami. Będziemy musieli poradzić sobie z niezliczoną ilością nieprzewidzianych sytuacji. Innym ciekawym projektem jest DKF Overground – pozwala zapoznać się z rynkiem, na którym kupuje się filmy od producentów i zdobyć obycie oraz kontakty z dystrybutorami. Pomoże zrozumieć widownię kinową i zmusi do przejścia przez trudną drogę pozyskiwania funduszy z Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej, który finansuje większość polskich filmów i z którym kontakty nie ominą żadnego producenta.

Sztuka przetrwania
Jest jeszcze jedna przyczyna, dla której absolwent SGH ma spore szanse poradzić sobie na rynku filmowym, dla której powinien realizować przedmioty związane z mediami i reklamą. W Polsce niezmiernie trudno jest utrzymać się z samej produkcji filmów fabularnych czy dokumentalnych. Dlatego większość producentów łączy ją
z realizacją programów telewizyjnych, seriali, reklam lub z działalnością nadawczą. Takie biznesowe rozumowanie powala utrzymać firmę, zachować płynność i zgromadzić środki na inwestycje w kolejne, nierzadko mniej komercyjne projekty.

Każdy, kto planuje karierę producenta, musi odpowiedzieć sobie na bardzo ważne pytanie: sztuka czy pieniądze? Jeśli obie te rzeczy, to jak je łączyć? Jakie proporcje nas zadowolą i czy pozwolą utrzymać się na powierzchni?

W ramkach obok znajdziecie kilka słów o trójce producentów, którzy studiowali w SGH. Każde z nich ma na koncie filmy znane i uznane. Każde z nich ma inny sposób na działalność. Wszyscy odnaleźli się na rynku. Filmowiec może być nie tylko artystą. Działajcie więc, przemysł filmowy czeka!

Autor jest absolwentką SGH. Jej praca magisterska nosi tytuł Rola producenta w polskiej produkcji filmowej w świetle teorii zarządzania projektami. Na studiach była (w porządku chronologicznym) przewodniczącą DKF Overground, jednym z pomysłodawców Drogowskazów Kariery i członkiem zarządu NZS SGH. Śpiewała też w Chórze SGH. Obecnie jest asystentką producenta w firmie Otter Films.

Piotr Reisch
Studiował w SGPiS i w Baruch College (CUNY) w Nowym Jorku. Pracował jako dziennikarz w Stanach Zjednoczonych, potem jako dystrybutor i producent filmowy. Twórca kanałów telewizyjnych. Wyprodukował i koprodukował m.in. następujące filmy: Od pełni do pełni, Rozmowy nocą, Jasne błękitne okna, Chaos, Teraz ja, Wesele, Symetria, Łowcy skór, Dom zły.
www.filmboxextra.pl

Anna Wydra
Jako wiodący producent Anna Wydra wyprodukowała film Królik po berlińsku, za który otrzymała nominację do Oscara w kategorii Najlepszy Dokument Krótkometrażowy 2009. Od 2006 do 2009 roku pełniła tam funkcję Szefa Działu Produkcji. Była kierownikiem produkcji lub producentem wykonawczym m.in. w filmach Trójka do wzięcia, Aria Diva, Hanoi-Warszawa, Wszystko co kocham.
www.otterfilms.pl

Dariusz Pietrykowski
Karierę rozpoczął w TVP, następnie był Szefem Produkcji w Studiu Filmowym Pleograf i ITI Film Studio. Od 2002 roku jest prezesem firmy Film it, która zajmuje się produkcją reklam. Drugim filarem jego działalności była Grupa Filmowa, w ramach której wyprodukował i koprodukował m.in. takie filmy jak: Tulipany, Wesele, Mała Wielka Miłość, Dom zły, Maraton Tańca.
www.filmit.com.pl