Pewnego razu w Limie

Najcięższy rajd terenowy świata i wizyta papieża Franciszka, a w tle największy skandal polityczny w regionie. Co wydarzyło się w Peru?

W grudniu 2017 r. prezydent Peru, Pedro Kuczynski, ułaskawił jednego z swoich poprzedników. Swoją decyzję uzasadnił słabym stanem zdrowia skazanego. Nie byłoby to szokujące, gdyby ów poprzednik, Alberto Fujimori, nie był oskarżany o utworzenie w kraju „szwadronów śmierci”, a jego córka nie pomogła tydzień wcześniej uniknąć obecnemu prezydentowi impeachmentu.

Prezydent

Pedro Kuczynski, którego urodzony w Poznaniu ojciec Maxime przybył do Peru w latach 30., swoje pierwsze kroki w polityce stawiał jako Minister Energii i Górnictwa. Dwa lata później zrezygnował z pełnionej funkcji na rzecz pracy jako bankier. Na szczeble władzy wrócił w 2001 r. jako Minister Gospodarki i Finansów. W 2015 r. rywalizował o fotel prezydenta z Keiko Fujimori. W drugiej turze Kuczynski zdobył 50,12 proc. głosów. Trudno było przypuszczać, że u progu trzeciego roku prezydentury na skutek niejasnych związków z zagraniczną korporacją o nazwie Odebrecht jego poparcie spadnie do 19 proc.

W 2016 r. brazylijski konglomerat Odebrecht Organization, działający w branży budowlanej, według własnych raportów wygenerował blisko 90 mln reali brazylijskich zysku brutto (ok. 94,4 mln PLN). Za ten imponujący wynik przyszło im słono zapłacić z powodu nagłośnienia największej afery korupcyjnej w Ameryce Południowej, w której firma grała główną rolę. Pod koniec 2016 r. Departament Sprawiedliwości Stanów Zjednoczonych opublikował wyniki dochodzenia dotyczącego działalności brazylijskiej organizacji. Dowody zebrane przez śledczych pokazały, że Odebrecht w ciągu 20 lat wręczył ok. 788 mln USD łapówek urzędnikom i politykom w 12 krajach – z których 7 leży w Ameryce Południowej. Zajmowała się tym specjalna jednostka pod nazwą dział do spraw strategii.

Cena za nieuczciwość

Najwyższym urzędnikiem skazanym w związku z aferą Odebrechtu jest były wiceprezydent Ekwadoru, Jorge Glas, który dostał wyrok 6 lat więzienia. Brazylijska firma praktykowała łapówkarstwo również w Peru. Za kadencji Kuczynskiego jako Ministra Finansów i Gospodarki wręczono 30 mln USD łapówek. Z dokumentów przekazanych peruwiańskiemu parlamentowi wynika, że firma Westfield Capital Ltd., zarządzana wtedy przez obecnego prezydenta, otrzymała 7 transferów opiewających na 780 tys. dolarów. Dowody świadczące przeciw Kuczynskiemu przeszły bez echa i parlament podjął próbę przedwczesnego zakończenia kadencji prezydenta.

87 – tyle głosów ze 130-osobowego Kongresu było konieczne do odwołania prezydenta. Wniosek o impeachment poparło 79 głosujacych. Kuczynski nie zdołałby utrzymać się na stanowisku, gdyby nie niespodziewana pomoc politycznych oponentów. Nadeszła ona ze strony partii Fuerza Popular, kierowanej przez Keiko Fujimori. 24 grudnia (3 dni po próbie impeachmentu) dzięki decyzji Pedro Kuczynskiego został uniewinniony Alberto Fujimorii. Okrzyknięte przez media indulto de Navidad [hiszp. świąteczne ułaskawienie] rzuciło zupełnie nowe światło na grudniowe wydarzenia.

Cena za poparcie

Ułaskawiony przez Kuczynskiego Alberto Fujimori w ciągu swoich 10-letnich rządów dał się zapamiętać Peruwiańczykom w negatywnym tego słowa znaczeniu. Jego zwolennicy podkreślają skuteczne rozwiązanie problemu walki z komunistycznymi bojówkami Sendero Luminoso [hiszp. Świetlisty Szlak], działającymi w latach 1980–1993 w Peru. Fujimori podszedł do problemu bezpardonowo – wydał na wszystkich senderystów wyrok śmierci. W tym celu powstała specjalna jednostka Grupo Colina, zaskakująca bojówkarzy i działaczy Świetlistego Szlaku w ich kryjówkach.

Zastanawiający jest też dobór politycznych przyjaciół byłego prezydenta. Jednym z nich był Vladimiro Montesinos, który w 1976 r. został oskarżony o szpiegostwo na rzecz USA. Montesinos zarzucano przekazanie amerykańskim służbom m.in. danych dotyczących zakupu przez peruwiański rząd broni od ZSRR. Fujimori mianował go szefem Służby Wywiadowczej Peru, gdzie kontrolował on wspomnianą już Grupo Colina. Obowiązki Montesinosa nie ograniczały się jednak jedynie do kierowania peruwiańskim wywiadem. Zdobywał on poparcie dla swojego przełożonego, wręczając łapówki. Część procederów została – ku jego zgubie – udokumentowana na nagraniach wideo. Jedno z nich przedstawia Montesinosa wręczającego pół miliona dolarów właścicielowi peruwiańskiego Latina Televisión. Na kolejnym materiale przekupywał kongresmena Alberto Kouri.

Przyszłość Peru

Skandale korupcyjne i zlecanie zabójstw doprowadziły do końca politycznej kariery Alberto Fujimoriego. Mimo ucieczki za granicę były prezydent został skazany na 25 lat więzienia. Dodatkowo wciąż nierozwiązaną kwestią pozostają prokuratorskie zarzuty odnośnie do koncepcji ograniczenia przyrostu naturalnego wprowadzonego w czasie jego rządów. Programa Nacional de Población zakładał obowiązkową sterylizację kobiet z ubogich plemion indiańskich. Jedna z nich w wywiadzie dla portalu telesurvtv.net opowiadała, że wykorzystano jej analfabetyzm w celu wykonania zabiegu pozbawienia jej płodności. Przez całą operację była pewna, że jest poddawana badaniu.

Policzek wymierzony ofiarom – w ten sposób ułaskawienie Alberto Fujimoriego określa ONZ. Kuczynski stanowczo zaprzecza, jakoby jego decyzja była częścią politycznej umowy. Niemniej wg sondażu przeprowadzonego przez lokalną gazetę „La República” jedynie dwóch na 10 respondentów wierzy w jego słowa. W obliczu niskiego poparcia dla urzędującego prezydenta i zamieszek ulicznych związanych z ułaskawieniem przez niego zbrodniczego poprzednika, polityczna przyszłość Kuczynskiego nie maluje się w jasnych barwach.

Obserwując sytuację polityczną w kraju, trudno liczyć na wysoki poziom zaufania do instytucji, która jest kluczowa zarówno dla inwestorów, jak i obywateli kraju. W tej kategorii Peru zajmuje dopiero 116. pozycję na 137 państw sklasyfikowanych w ramach Global Competitiveness Report. Ten sam raport jako największą barierę dla prowadzenia biznesu wskazuje właśnie korupcję oraz źle funkcjonującą państwową biurokrację. Łapówkarstwo nie może odbierać ludziom szansy na otrzymanie sprawiedliwości, którą to właśnie państwo powinno zapewniać. Jeśli osiągnięcie szczytów władzy będzie wciąż gwarantowało bezkarność, może to stać się przeszkodą, której Peru nie będzie w stanie pokonać.

No votes yet.
Please wait...