Powolne wdrażanie nowego prawa

Pojawiają się pierwsze konkretne informacje o tym, jak Uniwersytet Warszawski wykorzysta możliwości dawane przez nowe Prawo o szkolnictwie wyższym.

Od 1 października 2018 r. system szkolnictwa wyższego w Polsce regulowany jest przez nowe prawo. Równolegle z nim uchwalono ustawę wprowadzającą, której celem jest płynne i rozłożone w czasie wyjście z rzeczywistości kreowanej przez regulacje obowiązujące od 2005 r.

Wejście w życie nowych przepisów dotyczących szkolnictwa wyższego wymusza na wszystkich uczelniach w Polsce przygotowanie się do ich wdrożenia. Zmiany nie ominą również Uniwersytetu Warszawskiego, na którym rozpoczęto już prace nad modyfikacją dotychczas obowiązujących zasad. Konieczne będą rewizja i przyjęcie zbudowanych na nowych podstawach dokumentów wewnętrznych uczelni, z których najważniejsze – Statut (regulujący organizację uczelni) i Regulamin Studiów (dotyczący modelu kształcenia studentów) – muszą wejść w życie już 1 października 2019 r. Część założeń, mająca być podstawą nowego kształtu Uniwersytetu, została zaprezentowana na listopadowych spotkaniach z kolegium rektorskim.

Nowe pomysły

Aby właściwie przygotować się do czekającego uczelnię wyzwania powołano szereg zespołów tematycznych, tzw. think-tanków. Zajmują się one przygotowaniem nowego modelu kształcenia studentów i doktorantów na UW oraz budowaniem przyszłej struktury uczelni. Koncentrują się również na określeniu nowego sposobu wyłaniania władz uniwersyteckich oraz procedurach nadawania stopni i tytułów naukowych.

Wstępne wnioski zostały zaprezentowanie na spotkaniach, w których wzięli udział liczni przedstawiciele społeczności uczelni, w tym oczywiście studenci, a także eksperci pracujący nad wdrażaniem nowego prawa. Szczególnie ważne było to, które miało miejsce już po przyjęciu przez Senat UW uchwały o kierunkach zmian, których powinny przestrzegać osoby przygotowujące finalne brzmienie dokumentów wewnętrznych uczelni.

Podstawowym założeniem, jakie powoli krystalizuje się z działań rektorskich think-tanków jest ograniczenie swobody i niezależności funkcjonowania wydziałów, co wynika wprost z nowej ustawy. Do tej pory była to podstawowa jednostka uczelni, odpowiedzialna za wszystkie elementy składające się na jej funkcjonowanie. Działalność poszczególnych wydziałów polegała na prowadzeniu badań naukowych, dydaktyce oraz kształceniu doktorantów. W nowej formule powinny skupić się wyłącznie na przygotowywaniu i rozwijaniu nauki oraz organizacji zatrudniania pracowników.

Na mocy nowej ustawy studia prowadzone są przez uczelnię, a nie jednostkę organizacyjną. Oznacza to, że będą bezpośrednio podlegały prorektorowi ds. studenckich. Grupy kierunków o podobnych podstawach i założeniach, realizowane w ramach danej dyscypliny, zostaną skupione w Kolegiach Kierunków. Z założenia ma to oznaczać większą swobodę w dostępie do zróżnicowanych przedmiotów i ciekawych wykładowców. W przyszłości planuje się też zwiększenie liczby programów interdyscyplinarnych, szczególnie na studiach II stopnia. Na czele Kolegiów staną Dziekani Studenccy odpowiadający bezpośrednio przed prorektorem. Do ich obowiązków będzie należało m.in. ustalenie kadry prowadzącej zajęcia. W obecnym kształcie przepisów „wypożyczanie” pracowników pomiędzy wydziałami jest skomplikowane. Do prowadzenia kierunku studiów są wymagane tzw. minima kadrowe zbudowane w oparciu o pracowników, dla których dany wydział to pierwsze miejsce pracy. Po zmianach możliwe stanie się zbudowanie zespołu nauczycieli akademickich pracującym na danym kierunku w oparciu o cały kapitał kadrowy uczelni. Nad procesem nauczania i jego jakością ma czuwać Rada ds. Kształcenia. W jej skład wejdą osoby reprezentujące poszczególne Kolegia, a także inni specjaliści mający doświadczenie w obszarze dbania o jakość kształcenia.

Koniec studiów doktoranckich

Zniesione zostaną również funkcjonujące w obecnej formie studia doktoranckie. Kształcenie na trzecim stopniu będzie wyłączone poza wydziały, a zamiast tego powstaną szkoły doktorskie. Kształcić one będą w zakresie dziedzin nauk społecznych, nauk humanistycznych oraz nauk przyrodniczych. Ma powstać też specjalna rektorska szkoła międzydziedzinowa. Taka konstrukcja zdecydowanie ułatwi tworzenie interdyscyplinarnych projektów badawczych, których realizacja w chwili obecnej, gdy studia są prowadzone w ramach konkretnej dyscypliny, jest wyjątkowo trudne.

Wszyscy doktoranci w szkołach doktorskich otrzymają stypendia doktoranckie, a ich rozwój będzie oceniany według kryteriów ustalonych przez nowy organ – Radę Naukową Dyscypliny. W planach ma ona skupiać wybitnych naukowców z danej dziedziny. Nowy organ będzie odpowiedzialny za ustalanie kryteriów oceny śródokresowej doktorantów, która odbędzie się dwa lata po rozpoczęciu kształcenia, oraz ustali zasady zatrudniania i oceny pracowników naukowych.

Dużo niewiadomych

Dyskusje na temat przyszłości uczelni nadal trwają i wciąż istnieje sporo wątpliwości. Potwierdza to to, że mimo że każde ze spotkań zostało zaplanowane na trzy godziny, to oba trwały ponad cztery. Były też wypełnione licznymi pytaniami skierowanymi do kolegium rektorskiego.

Najbliższe miesiące to czas wytężonej pracy, która w przyszłości ma zaowocować zwiększeniem efektywności naukowej i podwyższeniem jakości kształcenia. Obecnych studentów proponowane zmiany dotkną prawdopodobnie w bardzo niewielkim stopniu. Jeśli jednak ktoś planuje kontynuowanie swojej edukacji na studiach II stopnia lub w kierunku doktoratu, to obserwowanie procesu zmian może już być bardzo istotne.

Swoje dotychczasowe doświadczenia oraz opinie na temat studiowania można też przekuć we własne propozycje oraz oceny nadchodzących zmian. Odbędą się z pewnością kolejne spotkania, które dadzą podstawę dla dalszych prac zespołów rektorskich. Prezentowane założenia powoli przerodzą się też w propozycje rozwiązań. W tak dużej organizacji, jaką jest Uniwersytet Warszawski, wprowadzenie tak daleko idących zmian to proces trudny i wymagający szerokiego zainteresowania wśród społeczności. Uczelnię w dużym stopniu tworzą studenci i to oni oraz ich następcy będą jednymi z głównych świadków tych przemian.

Ważne linki:

https://www.uw.edu.pl/uniwersytet/uw-a-nowa-ustawa/

http://konstytucjadlanauki.gov.pl/pobierz-ustawe

http://konstytucjadlanauki.gov.pl/pytania-i-odpowiedzi

 

No votes yet.
Please wait...