Magia Neapolu z lat 50*

Kilka lat temu we Włoszech na rynku wydawniczym zadawano tylko jedno pytanie: Kim jest Elena Ferrante? Do dzisiaj postać tajemniczej autorki, a być może autora, budzi wiele kontrowersji, co przyczynia się do zwiększenia sprzedaży jej książek w całej Europie. Jednak czy Genialna Przyjaciółka, pierwsza część serii, której akcja rozgrywa się w Neapolu w latach 50., ma do zaoferowania coś więcej niż tylko zagadkowego autora?

źródło graf.: materiały prasowe

Główną bohaterkę, Elenę Greco, czytelnik poznaje, kiedy jest już dojrzałą kobietą. Pewnego dnia dostaje wiadomość, że przyjaciółka z jej dzieciństwa Lila tajemniczo zniknęła. Chcąc zrozumieć jej postępowanie, Elena cofa się wspomnieniami do czasów dzieciństwa i opowiada historię łączącej je przyjaźni. Wraz z nimi odżywają obrazy dzielnicy, w której się wychowywały, trudnej sytuacji rodzinnej oraz dojrzewania w cieniu genialnej Lily.

Wszystkie odcienie przyjaźni

Niewątpliwie sposób opisywania przyjaźni przez Ferrante jest jednym z największych atutów książki. Więź łączącą obie dziewczyny ciężko nazwać idealną. Rywalizacja w szkole, odmienna sytuacja rodzinna czy cichy podziw połączony z zazdrością to tylko niektóre z przeciwności działających na niekorzyść tej relacji. Rodzina Eleny może pochwalić się odrobinę lepszym stanem majątkowym, dzięki czemu stać ich na dalszą edukację córki. Jednak według głównej bohaterki to właśnie Lila posiada naturalny talent zarówno do nauki jak i do zjednywania sobie ludzi. Obie dziewczyny często czują się niewystarczająco dobre żeby zasłużyć na wzajemną przyjaźń i choć czasami nieświadomie, krzywdzą siebie nawzajem. Mimo to, w trudnych momentach starają się wspierać i utrzymywać relację, choć życie pisze im całkowicie odmienne scenariusze. Wzloty i upadki uwiarygodniają ich przyjaźń oraz pozwalają utożsamić się z przeżywanymi przez bohaterki emocjami.

Kalejdoskop osobowości

Elena i Lila to nie jedyne bohaterki warte uwagi w książce. Mieszkańcy dzielnicy reprezentują przekrój wszystkich warstw społecznych we Włoszech z lat 50. i 60. Czytelnik, oprócz rodzin dziewczynek, poznaje między innymi budzących postrach w całej okolicy Solarów, czy mieszkających po sąsiedzku Peluso, którzy z powodu swoich poglądów politycznych nie są szanowani w dzielnicy. Elena dorastając, coraz bardziej rozumie okrutne układy rządzące Neapolem i życiem jej najbliższych. Bohaterowie wychowujący się z nią, również zmieniają się pod wpływem czasu; kształtują swoje poglądy i przekonania. To właśnie ta odmienność charakteru każdej z postaci pozwala zżyć się z nimi i w kolejnych częściach poczuć, jakby odwiedzało się starych przyjaciół.

Nie tylko bohaterowie

Nie tylko bohaterowie sprawiają, że od książki Ferrante nie można się oderwać. Dzielnica, w której żyją, czyli przedmieścia Neapolu, staje się wręcz odrębnym bohaterem, który stawia przed postaciami wyzwania i przeszkody, wplątując je coraz bardziej w odwieczny układ zależności. Jednak życie Eleny i Lily nie ogranicza się tylko do przedmieść Neapolu. Czytelnik razem z nimi, podróżuje przez rodzinne ulice, plaże słonecznej Ischii czy w cień groźnego Wezuwiusza. Miasto tak, jak bohaterowie ewoluuje i zmienia się wraz kolejnymi częściami sagi. Czytelnik ma szansę zobaczyć jak następują kolejne przemiany i poczuć każdy zapach, kolor, a nawet dźwięk neapolitańskiej ulicy.

Realia lat 50. i 60. XX wieku

Historia, którą opowiada główna bohaterka zaczyna się od dzieciństwa obu dziewczynek aż do momentu, kiedy Elena dowiaduje się o zaginięciu swojej przyjaciółki. Dzięki temu, że opowieść obejmuje praktycznie całe życie kobiet, czytelnik może zaobserwować zmiany, jakie dzieją się zarówno w powojennych Włoszech, jak i w całej Europie. Razem z bohaterkami doświadcza przemian kulturowych na południu kraju, konfliktów politycznych we Włoszech czy kluczowego dla całej Europy roku 1968. Wydarzenia historyczne nie dominują jednak fabuły, a bardziej tworzą tło dla losów bohaterów i pozwalają lepiej zrozumieć ich postępowanie.

Książka Eleny Ferrante jest powieścią, która w genialny sposób opowiada o tematach na pozór zwyczajnych jak rodzina, przyjaźń, dorastanie. Autorka nie upiększa swoich opisów czy bohaterów. Ukazuje natomiast ciężkość decyzji i realiów życiowych, z jakimi się mierzą. Pokazuje też często jak poczucie własnej wartości może zmienić postrzeganie wydarzeń czy nas samych. Czytelnik wraz z narracją głównej bohaterki przenosi się do wspomnianych przez nią czasów i nie potrafi oderwać się aż do końca sagi. I to chyba jedyna wada tej książki po skończeniu pierwszej części od razu kusi by sięgnąć po kolejną. Dla tych jednak, którzy dysponują mniejszą ilością czasu, pierwsza część tetralogii neapolitańskiej została już zekranizowana i jest dostępna na platformie HBO GO.

 

Genialna Przyjaciółka

Elena Ferrante

Sonia Draga

Katowice 2014 

Ocena: 4,5/5

 

*Cytat z książki:

Dorośli, w oczekiwaniu na przyszłość, poruszają się w teraźniejszości, przed którą było jakieś wczoraj lub przedwczoraj czy zeszły tydzień. O tym, co było jeszcze wcześniej, często wolą nie myśleć. Dzieci nie wiedzą, czym jest dzień wczorajszy czy przedwczorajszy albo jutrzejszy. Wszystko jest teraz: ulica, brama i schody; matka jest teraz i ojciec; teraz jest dzień i teraz jest noc.

Rating: 5.0. From 1 vote.
Please wait...